Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Γυναίκα, η μία



Γυναίκα, η μία

Επτά ηρωίδες του Arthur Schnitzler στον «Ανατόλ». Επτά γυναίκες. Είναι επτά σκηνές με ισάριθμα περιστατικά αρσενικής επιπολαιότητας. Δονζουανικής συμπεριφοράς του επώνυμου χαρακτήρα, του Ανατόλ.

Παίζονται και οι επτά από μία ηθοποιό. Στην Ελλάδα, Τζούλη Σούμα με την καθοδήγηση του Γιάννη Βούρου (2018-19). Πρώτη διδάξασα η Κάτια Δανδουλάκη με τις οδηγίες του Ζιλ Ντασέν (1987-88). Ευκαιρία να ξεδιπλωθεί όλη η ερμηνευτική δεξιοτεχνία της πρωταγωνίστριας που πρέπει να περάσει από την Κόρα στην Άννι κι από τη Γκαμπριέλ στην Έλσα, να γίνει Μπιάνκα, να αλλάξει σε Έμιλι και να φθάσει στην Ιλόνα.

Ανάμεσα στα μυριάδες άλλα που αναρωτιόμαστε όταν προσπαθούμε να ξεμπλέξουμε τα νήματα ενός έργου: τι κοινό έχουν αυτές οι επτά γυναίκες μεταξύ τους; Τι κοινό έχουν η πρώην φιλενάδα και τώρα παντρεμένη Γκαμπριέλ με τη Μπιάνκα από το τσίρκο; Ή η γλυκειά Κόρα με την αποφασισμένη Άννι;

Ακόμη δυσκολότερη γίνεται η αναρώτηση αν, αναπόφευκτα, εισαγάγουμε και πρόσωπα που δεν εμφανίζονται στο έργο: τι κοινό έχουν η Άννι με τη γυναίκα για την οποία θέλει να την αφήσει ο Ανατόλ; Πώς σχετίζονται η Ιλόνα, με την οποία γλεντά την τελευταία βραδιά πριν το γάμο του, με την μέλλουσα σύζυγό του;

Μάλλον το ένα και προφανές ισχύει: τις συνδέει ο ίδιος ο Ανατόλ. Όλες είναι δικές του σκέψεις. Δικές του απόπειρες. Και η πρώην φίλη και νυν παντρεμένη και κυρία του καλού κόσμου, αλλά και η ακροβάτισσα του τσίρκου. Και η σύζυγός του, αλλά και το βράδυ πριν τον γάμο του η ελαφρότατη φίλη του.

Γιατί τόσες πολλές ιδέες; Γιατί τόσες απόπειρες; Τι αναζητά; Τι επιδιώκει; Τι τον διώκει; Γνωστές οι απαντήσεις. Ο κατακτητής, ο Δον Ζουάν, ο έμφοβος ανώριμος άνδρας. Άλλο όμως εδώ το ερώτημα: τι είναι αυτό που συνδέει αυτές που επιλέγει; Γιατί αυτές κι όχι άλλες;

Φαίνεται ότι αυτές είναι σε θέση να φαντασθεί. Πέρα από πραγματικά πρόσωπα, αληθινές γυναίκες με σάρκα και οστά, αυτές είναι και τα τοπόσημα της σκέψης του. Είναι οι φάσεις της καταιγίδας μέσα στην ψυχή του. Αυτές «αναγνωρίζει» και σ' αυτές ρίχνεται. Είναι η νοητική του πορεία. Πορεία παγιδευμένη και ανέλπιδη. Γι' αυτό αυτές είναι τόσες πολλές. Αναποφάσιστη. Γι' αυτό αυτές είναι τόσων ειδών. Παλινωδούσα. Γι' αυτό απ' τη μια στην άλλη και τούμπαλιν. Εκκρεμής προσπάθεια. Απελπισία χωρίς λύση. Και συνεχίζει να ψάχνει. Και δοκιμάζει κι εκείνο και το άλλο φυσικό πρόσωπο. Γιατί ψάχνει να βρει ποιο είναι το πραγματικό πρόσωπο αυτού που αναζητά. Τι όμως; Τι αναζητά;

«Μάνα μου» αναφωνεί ο απελπισμένος. «Μάνα μου» κι ο ερωτευμένος.

Κορώνα ή γράμματα;


--------------------

(Σκέψεις με αφορμή την παράσταση του Ανατόλ. Ευχαριστούμε από καρδιάς.)

Photo: Olsi Mane

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Σαρανταπέντε

Σαρανταπέντε είναι. Δε μπορεί. Κάποιος απ’ όλους θα ’ναι δικός σου. Γνωστός, φίλος, φίλος φίλου, φίλη, φιλεναδοφίλη – έχουμε απ’ όλα. Γιάννης και να γειάνεις είναι διπλανά, δεν είναι; Μπα. Ρίμα κάνει, τον κορέκτορα μπερδεύει, αλλά δεν έχει σχέση. Ή, νομίζεις ότι Ιωάννης κάτι έχει με αυγή. Το φως. Αλλά ούτε. Δεν είναι καν ελληνικά. Εβραίικα είναι. Yəhôḥānān (יהוחנן) και πιο σύντομα Yôḥānān (יוחנן). Δεν είμαστε και πολύ  μακριά από τον Εβραίο Θοδωρή. Το όνομα θα πει δώρο Θεού ή ο Θεός γενναιόδωρος. Παίζει κι έτσι, παίζει κι αλλιώς. Όπως το πάρεις. Κι έχουμε και τον Yaḥyā (يحيى). Αραβικά. Στο Κοράνι, στο Σουράτ Μαριάμ, ο γιός τού ηλικιωμένου Ζαχαρία και της επίσης ηλικιωμένης και στείρας γυναίκας του (19:1-15). Που όμως το Βιβλικό του όνομα είναι Yūḥannā (يوحنا). Όπως και να ΄χει, όχι σαρανταπέντε – εκατόν πέντε είναι, ζωή να ’χουν. Και τους ξέρουμε όλους. John F. Kennedy, Joan Baez, Johnny Depp, Jane Fonda, Janet Jackson, Janis Joplin, Jean Simmons για να πιάσουμε τους αγγλοτέτοιους....

Αρτινή

Είναι περίπλοκο, γι’ αυτό δώσε βάση: Η Αλίφε είναι ήταν —και είναι— μια πόλη της Ιταλίας, στην Καζέρτα, δηλαδή στην Καμπανία. Ο οικισμός στους γύρω λόφους βρίσκεται εκεί απ’ την Εποχή του Σιδήρου και δώθε. Πα να πει, χοντρικά, απ’ τον δέκατο αιώνα κι ύστερα. Απ’ όταν η παράδοση θέλει τον Ιησού του Ναυή να οδηγεί τον λαό μέσα στη Χαναάν. Απ’ τον καιρό που στην Αίγυπτο περνάμε στην εικοστή Δυναστεία και τον Ραμσή Γ΄ – στα μπερδέματα με το ιερατείο και στις απεργίες στο Σετ Μάατ, τον Τόπο της Αλήθειας – στο σημερινό Ντέιρ ελ-Μεντίνα. Από τόσο παλιά. Πάνω κάτω, πάντα, εντάξει; Σαμνιτικό όνομα η Αλίφε. Τι θα πει Σαμνιτικό, θα μου πεις τώρα: το Σάμνιον ήταν περιοχή στη Νότια Ιταλία, έτσι το λέγαν οι ξένοι, οι ίδιοι λεγόντουσαν Σαφινείς, συγγενείς των Σαβίνων, πα να πει ινδοευρωπαίοι, οσκικά μιλούσαν, πολέμησαν κατά της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, συμμάχησαν με τον Πύρρο της Ηπείρου, βίος και πολιτεία, κι ύστερα εξεγέρθησαν στον Κοινωνικό Πόλεμο, αλλά ο Σύλλας τούς αποδεκάτισε – Σαμν...

Τζαμί

Ἐκκλησία: σήμερα λέμε έτσι τον ναό. Το μέρος που μαζεύονται οι πιστοί. Τον οίκο του θεού. Ή περίπου. Από μια ριζούλα αρχαία. Πανάρχαια. *kelh₁- και *kl̥h₁-, που μας βγάζει στο καλέω και καλώ. Στο κλητός. Στον καλεσμένο και τον προσκεκλημένο. Στον παράκλητο και στην κλήση σε απολογία. Και σ’ εκείνη της Τροχαίας. Και του ανελκυστήρα. Αλλά παρασυρόμεθα. Καλώ, λέγαμε. Και εκκαλώ. Και Εκκλησία του Δήμου – δηλαδή το σώμα των συγκεκλημένων πολιτών. Στην Ελληνιστική Κοινή, έτσι λέγονταν και οι ρωμαϊκές λαϊκές συνελεύσεις. Τα comitia. Έκκλησία λοχῖτις, όλων των στρατευμένων, και ἐκκλησία φρατρική: comitia centuriata και comitia curiata. Αχ, πάλι παρασυρόμεθα. Και σήμαινε και το ψήφισμα. Συνεκδοχές λέγονται αυτά τα παιγνίδια. Μετωνυμικές διαδρομές: όταν οι Αθηναίοι έσυραν τον Ηρώδη τον Αττικό ενώπιον του φιλοσόφου αυτοκράτορος, του Μάρκου Αυρηλίου, «ἀναγιγνωσκομένης δὲ αὐτῷ καὶ Ἀθηναίων ἐκκλησίας», γράφει ο Φιλόστρατος, «οὕτως ἐσείσθη τὴν καρδίαν ὑφ᾽ ὧν ἤκουσεν, ὡς ἐς δάκρυα φανερὰ ὑπαχθῆναι»*, ...