Κάψα και σίδερο

Τρένο. Και παλιότερα τραίνο. Και λοκομοτίβα. Και ατμομηχανή. Η ατμάμαξα. Η ρυμουλκός.

Βέβαια τρένο το λέμε ολόκληρο. Τη μηχανή και τα βαγόνια μαζί. Την αμαξοστοιχία. Και συνεκδοχικά μπορεί να εννοούμε όλο το σύστημα: το λατρεύω το τρένο – θα πει τους σιδηροδρόμους γενικώς. Τα οχήματα, τις σιδηροτροχιές, όλα. Τα βαγκόν λι, τα βαγκόν ρεστοράν, τους εισπράκτορες, τους μηχανοδηγούς και τους σταθμαρχέους, τον ήχο, τις σιδερένιες ρόδες που χτυπάν στα κενά των γραμμών, την κόρνα που ουρλιάζει στις ισόπεδες – όλα τα πάντα.

Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *tragʰ-, σύρω, τραβώ. Λατινικό trahere, κι ύστερα *tragere και μετά *tragīnāre. Μετά ήρθαν τα γαλλικά: traïner και traîner, πάντα με την ίδια σημασία, που όμως πια πλουτίζεται με την έννοια τραβώ με δυσκολία. Σέρνω. Κι ύστερα train, πάντα γαλλικά, κι από κει να 'το το treno ιταλικά - και σούμπιτο και στα ελληνικά.

Ο μουτζούρης. Το θηρίο. Το σεμέν ντε φερ (chemin de fer). Ώς τα ηλεκτρικά τρένα σήμερα, τις υπερταχείες, τα κινέζικα μαγντικά τρένα, τα μαγκλέβ (磁懸浮列車), και τα γιαπωνέζικα Σινκάνσεν (新幹線).

Της βιομηχανικής επανάστασης η ατμομηχανή. Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Έσυρε τα τρένα, εμπορεύματα, ταχυδρομείο, ανθρώπους – έσυρε τα πάντα. Κι όποιος έχασε το τρένο, τρέχει και δεν προφταίνει. Επίσης κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Μου 'πες να σε περιμένω, μα δεν ήσουνα στο τρένο. Πάει, έφυγε το τρένο. Τα τρένα που φύγαν. Το τρένο φεύγει στις οκτώ. Κάνε κάτι λοιπόν να χάσω το τρένο.

Κάψα και σίδερο.

--------------------------------

Με τις ευχαριστίες μου στην Άννα και τον Θεμιστοκλή που περίμεναν υπομονετικά. 😀