Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Stabat Mater














Quando corpus morietur,
fac, ut animae donetur
paradisi gloria.

Του δεκάτου τρίτου αιώνος. Τζακοπόνε ντα Τόντι, σ' αυτόν τα απέδιδαν τα στιχάκια - αυτόν που είχε γράψει, και τι δεν είχε γράψει, λάουντε διάφορα, κομπονιμέντι ντι τέμα ρελιτζιόζο, κατάλαβες; με ρελιτζιόζικο θέμα δηλαδή, ο πιου πρετσιζαμέντε, λάουντε σπιριτουάλε, πνευματικά λάουντε, από το λάους βγαίνει, λατινικά, το εγκώμιον, ο έπαινος, λάους, λάουντις, λάουντουμ τα εγκώμια - το 'ξερες ότι και η λύρα από το ίδιο θέμα βγαίνει; *leu-, μάλιστα, από κει που σήμερα στα ιταλικά λένε λόντε, που είναι οι έπαινοι που παίρνουν οι φοιτητές για τις επιδόσεις τους - μετ' επαίνων, που λέμε κι εμείς στα ιδρύματα τα ημέτερα.

Αλλά μπορεί και να μην είναι του ντα Τόντι γιατί έχουμε βρει και χειρόγραφα που χρονολογούνται νωρίτερα, στη Μπολόνια, στο Μουζέο Τσίβικο Μεντιεβάλε, να πας να τα δεις! χειρόγραφα με ύμνους καθολικούς που τραγουδάγανε στην εκκλησιά. Και τα συμμαζέψανε στη Σύνοδο του Τρέντο, τα καταδίκασαν μαζί με τις προτεσταντικές αιρέσεις, έβγαλε του κόσμου τα διατάγματα η Σύνοδος, είκοσι χρόνια βάστηξε, από το 1545 ώς το 1563, τι λέγαν τόσα χρόνια μοναχά αυτοί ξέρουν, αλλά ο Βενέδικτος ΙΓ΄ το απεκατέστησε το άσμα το ωραίον κι έκτοτε το τραγουδάμε σε διάφορες μορφές και διάφορες εκδοχές, καλά, μιλάμε δεν υπάρχει χριστιανός που να μην έγραψε τη δική του σύνθεση, κατάλαβες, αυτοί δεν είναι σαν τους ορθόδοξους που στιχάκια και μουσική πάνε πακέτο συνήθως, όχι, έχουν τα στιχάκια ξέχωρα και πάνε και σφάζονται στην ποδιά τους κάθε λογής παλικάρια, πες μου ποιον θες να σου τον φέρω, τι Παλεστρίνα, τι Βιβάλντι, τι Σκαρλάτι, τι Περγκολέζι, ποιόνε θες, λέγε, Χάιντν; Σούμπερτ; Ροσίνι; Πεντερέτσκι;

Σφαγή κανονική σου λέω. Οπότε για τη συναυλία μας εμείς διαλέξαμε τέσσερεις απ' αυτούς, τον Μπράουν τον Εγγλέζο, τον Τούμα εκ Τσεχίας, τον Ράινμπέργκερ, από το Λίχτενστάιν ήταν αυτός κι έδρασε στη Βαυαρία και το Μόναχο, και ποιον άλλον; τον Κοντάι που στα ελληνικά τόνε λέμε Κόνταλι και είμαστε καταφχαριστημένοι, δεν πειράζει καθόλου, καθείς και το φωνητικό του εργαλείο, δε γίνεται να προφέρουμε όλοι τα ίδια.

Τέσσερεις από τέσσερεις περιόδους, ο Μπράουν είναι 15ος αιώνας, ασυνήθης και μυστήριος. Ο Τούμα, 18ος, σαφώς μπαρόκ. Ο Ράινμπέργκερ, επόμενος αιώνας, 19ος, μαέστρος στο βασιλικό παρεκκλήσι - και όπερες έγραψε αυτός. Και ο Κόνταλι, φρέσκος και σημερινός, το 1967 πέθανε, μέγας μουσικοπαιδαγωγός εκτός από συνθέτης, και γλωσσολόγος και φιλόσοφος. Σύστημα Κόνταλι που λέμε; αυτός είναι.

Και τα βάλαμε κάτω και ορίστε: «Στάμπατ Μάτερ». Διαδρομή με στάσεις τέσσερεις, Μπράουν, Τούμα, Ράινμπέργκερ και Κόνταλι. Και μαζί «Ο θάνατος κι η κόρη», το δεύτερο μέρος από το Κουαρτέτο 14 τού Σούμπερτ.

Φωνητικό σύνολο «Καλλιτεχνήματα».  Ρέα Βουδούρη, Μαριλένα Καρβελά, Κωνσταντίνος Καρβέλης, Κωνσταντίνος Κονδύλης, Λαμπριανός Κυριακίδης, Μαριλέτα Λιώση, Κώστας Παπαλέξης, Βασιλική Τσιριγώτη. Και ορχηστρικό σύνολο «Καλλιτεχνήματα». Λαμπριανός Κυριακίδης (βιολί), Μάξιμος Αποστολάκος (βιολί), Ελένη Σπαχή (βιόλα), Κλεποπάτρα Δαρδάλη (τσέλο), Ελένη Μπιλμπίλογλου (κοντραμπάσο). Και Μαριάννα Σπυράκου στο πιάνο. Ο Λαμπριανός Κυριακίδης προετοίμασε το ορχηστρικό σύνολο. Και η Μαρία Μιχαλοπούλου διηύθηνε τη συναυλία.

Στην Ευαγγελίστρια Πειραιώς, με την Ενορία εν Δράσει και τον αεικίνητο παπα Γιώργη Γεωργακόπουλο.


-------------------------------

Φωτογραφία: στιγμιότυπο από την βιντεοσκοπημένη συναυλία μας, από την Ενορία εν Δράσει.











Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Σαρανταπέντε

Σαρανταπέντε είναι. Δε μπορεί. Κάποιος απ’ όλους θα ’ναι δικός σου. Γνωστός, φίλος, φίλος φίλου, φίλη, φιλεναδοφίλη – έχουμε απ’ όλα. Γιάννης και να γειάνεις είναι διπλανά, δεν είναι; Μπα. Ρίμα κάνει, τον κορέκτορα μπερδεύει, αλλά δεν έχει σχέση. Ή, νομίζεις ότι Ιωάννης κάτι έχει με αυγή. Το φως. Αλλά ούτε. Δεν είναι καν ελληνικά. Εβραίικα είναι. Yəhôḥānān (יהוחנן) και πιο σύντομα Yôḥānān (יוחנן). Δεν είμαστε και πολύ  μακριά από τον Εβραίο Θοδωρή. Το όνομα θα πει δώρο Θεού ή ο Θεός γενναιόδωρος. Παίζει κι έτσι, παίζει κι αλλιώς. Όπως το πάρεις. Κι έχουμε και τον Yaḥyā (يحيى). Αραβικά. Στο Κοράνι, στο Σουράτ Μαριάμ, ο γιός τού ηλικιωμένου Ζαχαρία και της επίσης ηλικιωμένης και στείρας γυναίκας του (19:1-15). Που όμως το Βιβλικό του όνομα είναι Yūḥannā (يوحنا). Όπως και να ΄χει, όχι σαρανταπέντε – εκατόν πέντε είναι, ζωή να ’χουν. Και τους ξέρουμε όλους. John F. Kennedy, Joan Baez, Johnny Depp, Jane Fonda, Janet Jackson, Janis Joplin, Jean Simmons για να πιάσουμε τους αγγλοτέτοιους....

Αρτινή

Είναι περίπλοκο, γι’ αυτό δώσε βάση: Η Αλίφε είναι ήταν —και είναι— μια πόλη της Ιταλίας, στην Καζέρτα, δηλαδή στην Καμπανία. Ο οικισμός στους γύρω λόφους βρίσκεται εκεί απ’ την Εποχή του Σιδήρου και δώθε. Πα να πει, χοντρικά, απ’ τον δέκατο αιώνα κι ύστερα. Απ’ όταν η παράδοση θέλει τον Ιησού του Ναυή να οδηγεί τον λαό μέσα στη Χαναάν. Απ’ τον καιρό που στην Αίγυπτο περνάμε στην εικοστή Δυναστεία και τον Ραμσή Γ΄ – στα μπερδέματα με το ιερατείο και στις απεργίες στο Σετ Μάατ, τον Τόπο της Αλήθειας – στο σημερινό Ντέιρ ελ-Μεντίνα. Από τόσο παλιά. Πάνω κάτω, πάντα, εντάξει; Σαμνιτικό όνομα η Αλίφε. Τι θα πει Σαμνιτικό, θα μου πεις τώρα: το Σάμνιον ήταν περιοχή στη Νότια Ιταλία, έτσι το λέγαν οι ξένοι, οι ίδιοι λεγόντουσαν Σαφινείς, συγγενείς των Σαβίνων, πα να πει ινδοευρωπαίοι, οσκικά μιλούσαν, πολέμησαν κατά της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, συμμάχησαν με τον Πύρρο της Ηπείρου, βίος και πολιτεία, κι ύστερα εξεγέρθησαν στον Κοινωνικό Πόλεμο, αλλά ο Σύλλας τούς αποδεκάτισε – Σαμν...

Τζαμί

Ἐκκλησία: σήμερα λέμε έτσι τον ναό. Το μέρος που μαζεύονται οι πιστοί. Τον οίκο του θεού. Ή περίπου. Από μια ριζούλα αρχαία. Πανάρχαια. *kelh₁- και *kl̥h₁-, που μας βγάζει στο καλέω και καλώ. Στο κλητός. Στον καλεσμένο και τον προσκεκλημένο. Στον παράκλητο και στην κλήση σε απολογία. Και σ’ εκείνη της Τροχαίας. Και του ανελκυστήρα. Αλλά παρασυρόμεθα. Καλώ, λέγαμε. Και εκκαλώ. Και Εκκλησία του Δήμου – δηλαδή το σώμα των συγκεκλημένων πολιτών. Στην Ελληνιστική Κοινή, έτσι λέγονταν και οι ρωμαϊκές λαϊκές συνελεύσεις. Τα comitia. Έκκλησία λοχῖτις, όλων των στρατευμένων, και ἐκκλησία φρατρική: comitia centuriata και comitia curiata. Αχ, πάλι παρασυρόμεθα. Και σήμαινε και το ψήφισμα. Συνεκδοχές λέγονται αυτά τα παιγνίδια. Μετωνυμικές διαδρομές: όταν οι Αθηναίοι έσυραν τον Ηρώδη τον Αττικό ενώπιον του φιλοσόφου αυτοκράτορος, του Μάρκου Αυρηλίου, «ἀναγιγνωσκομένης δὲ αὐτῷ καὶ Ἀθηναίων ἐκκλησίας», γράφει ο Φιλόστρατος, «οὕτως ἐσείσθη τὴν καρδίαν ὑφ᾽ ὧν ἤκουσεν, ὡς ἐς δάκρυα φανερὰ ὑπαχθῆναι»*, ...