Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Περί των τεσσάρων

Αγαπητέ μου Κύριε Καθηγητά,

Έλαβα την εμβριθεστάτην μελέτην σας σχετικά με τα τέσσερα. Ανταποδίδων, αποστέλλω υμίν τα συμπεράσματα της ιδικής μου ταπεινής γλωσσολογικής ερεύνης. Συμφώνως λοιπόν με τα όσα ηλίευσα από εγκρίτους πηγάς:

Εκ του ινδοευρωπαϊκού *kʷetwor- (σανσκριτικά catvarah), προκύπτουν το αρχαιοελληνικόν τέτταρα, τέτταρες, και αι εκδοχαί αυτού: τέτορες, πέτταρες και πέσυρες. Και βέβαια το λατινικόν quattuor. Εξ αυτών παράγονται το νεοελληνικόν τέσσερα και το ιταλικόν quattro, το γαλλικόν quatre, το patru εις τα ρουμανικά, και τα cuatro και quatro εις τα ισπανικά και πορτογαλικά αντιστοίχως. Βεβαίως και το χίντι चार (καρ) και το αλβανικόν katër. Και μαζί και τα σλαβικά – το ρωσικόν четыре (τσιτίρι), το βουλγαρικόν четири (τσέτιρι), και τα cztery και čtyři, πολωνιστί και τσεχιστί.

Εκ της ιδίας ρίζας, αλλά δι’ άλλης διαδρομής, καταλήγομεν και εις το αρχαίον γερμανικόν fior, και τα συγγενικά του: four εις την αγγλικήν, vier εις την γερμανικήν και την ολλανδικήν, fyra εις την σουηδικήν, fjórir εις τα ισλανδικά, fire εις τα δανέζικα και fire εις τα νορβηγικά.

Εις τας ουραλικάς γλώσσας τα πράγματα βεβαίως είναι διαφορετικά. Η ρίζα είναι άλλη και η λέξις είναι négy εις τα ουγγρικά, neljä εις τα φινλανδικά και εις τα εσθονικά neli.

Όσον δια τας σημιτικάς γλώσσας, εις τα αραβικά έχομεν أربعة (ārba’a) και εις τα εβραϊκά ארבע (arba'). Σινικαί δε εκφάνσεις είναι, ενδεικτικώς το κινεζικόν si (四 και 肆) και το ιαπωνικόν shi, που είναι το ίδιο: 四.

Με αυτάς λοιπόν τας λέξεις αποδίδεται η υπ’ όψιν έννοια εις τας αντιστοίχους γλώσσας. Μέγιστον ωστόσο γλωσσολογικόν ενδιαφέρον παρουσιάζει το νεοελληνικόν παράδοξον: εις την γλώσσαν αυτήν, ενώ, ως προανεφέρθη, η συνήθως χρησιμοποιουμένη λέξις είναι τέσσερα, αν δια κάποιον λόγον ο ομιλητής αισθάνεται μεγάλην ικανοποίησιν με αυτά τα τέσσερα, τα αποκαλεί τεσσάρα. Εάν αντιθέτως τον δυσαρεστούν ή του κακοφαίνονται, χρησιμοποιεί εξελληνισμένην την αλταϊκής καταγωγής τουρκικήν λέξιν dört: ντόρτια.

Με την ελπίδα τα ανωτέρω να αποτελέσουν ελαχίστην συμβολήν εις την κατανόησιν του γλωσσικού φαινομένου.

Υμέτερος


------------------------------------

Επικαιρότητα: Τελευταία πλέι οφ τής Σούπερ Λιγκ: Παναθηναϊκός - Ολυμπιακός 1-4. Πρωταθλητής ο Ολυμπιακός με 90 βαθμούς. Δεύτερος ο ΠΑΟΚ με 64 και τρίτος ο Άρης με 61.




Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Σαρανταπέντε

Σαρανταπέντε είναι. Δε μπορεί. Κάποιος απ’ όλους θα ’ναι δικός σου. Γνωστός, φίλος, φίλος φίλου, φίλη, φιλεναδοφίλη – έχουμε απ’ όλα. Γιάννης και να γειάνεις είναι διπλανά, δεν είναι; Μπα. Ρίμα κάνει, τον κορέκτορα μπερδεύει, αλλά δεν έχει σχέση. Ή, νομίζεις ότι Ιωάννης κάτι έχει με αυγή. Το φως. Αλλά ούτε. Δεν είναι καν ελληνικά. Εβραίικα είναι. Yəhôḥānān (יהוחנן) και πιο σύντομα Yôḥānān (יוחנן). Δεν είμαστε και πολύ  μακριά από τον Εβραίο Θοδωρή. Το όνομα θα πει δώρο Θεού ή ο Θεός γενναιόδωρος. Παίζει κι έτσι, παίζει κι αλλιώς. Όπως το πάρεις. Κι έχουμε και τον Yaḥyā (يحيى). Αραβικά. Στο Κοράνι, στο Σουράτ Μαριάμ, ο γιός τού ηλικιωμένου Ζαχαρία και της επίσης ηλικιωμένης και στείρας γυναίκας του (19:1-15). Που όμως το Βιβλικό του όνομα είναι Yūḥannā (يوحنا). Όπως και να ΄χει, όχι σαρανταπέντε – εκατόν πέντε είναι, ζωή να ’χουν. Και τους ξέρουμε όλους. John F. Kennedy, Joan Baez, Johnny Depp, Jane Fonda, Janet Jackson, Janis Joplin, Jean Simmons για να πιάσουμε τους αγγλοτέτοιους....

Αρτινή

Είναι περίπλοκο, γι’ αυτό δώσε βάση: Η Αλίφε είναι ήταν —και είναι— μια πόλη της Ιταλίας, στην Καζέρτα, δηλαδή στην Καμπανία. Ο οικισμός στους γύρω λόφους βρίσκεται εκεί απ’ την Εποχή του Σιδήρου και δώθε. Πα να πει, χοντρικά, απ’ τον δέκατο αιώνα κι ύστερα. Απ’ όταν η παράδοση θέλει τον Ιησού του Ναυή να οδηγεί τον λαό μέσα στη Χαναάν. Απ’ τον καιρό που στην Αίγυπτο περνάμε στην εικοστή Δυναστεία και τον Ραμσή Γ΄ – στα μπερδέματα με το ιερατείο και στις απεργίες στο Σετ Μάατ, τον Τόπο της Αλήθειας – στο σημερινό Ντέιρ ελ-Μεντίνα. Από τόσο παλιά. Πάνω κάτω, πάντα, εντάξει; Σαμνιτικό όνομα η Αλίφε. Τι θα πει Σαμνιτικό, θα μου πεις τώρα: το Σάμνιον ήταν περιοχή στη Νότια Ιταλία, έτσι το λέγαν οι ξένοι, οι ίδιοι λεγόντουσαν Σαφινείς, συγγενείς των Σαβίνων, πα να πει ινδοευρωπαίοι, οσκικά μιλούσαν, πολέμησαν κατά της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, συμμάχησαν με τον Πύρρο της Ηπείρου, βίος και πολιτεία, κι ύστερα εξεγέρθησαν στον Κοινωνικό Πόλεμο, αλλά ο Σύλλας τούς αποδεκάτισε – Σαμν...

Τζαμί

Ἐκκλησία: σήμερα λέμε έτσι τον ναό. Το μέρος που μαζεύονται οι πιστοί. Τον οίκο του θεού. Ή περίπου. Από μια ριζούλα αρχαία. Πανάρχαια. *kelh₁- και *kl̥h₁-, που μας βγάζει στο καλέω και καλώ. Στο κλητός. Στον καλεσμένο και τον προσκεκλημένο. Στον παράκλητο και στην κλήση σε απολογία. Και σ’ εκείνη της Τροχαίας. Και του ανελκυστήρα. Αλλά παρασυρόμεθα. Καλώ, λέγαμε. Και εκκαλώ. Και Εκκλησία του Δήμου – δηλαδή το σώμα των συγκεκλημένων πολιτών. Στην Ελληνιστική Κοινή, έτσι λέγονταν και οι ρωμαϊκές λαϊκές συνελεύσεις. Τα comitia. Έκκλησία λοχῖτις, όλων των στρατευμένων, και ἐκκλησία φρατρική: comitia centuriata και comitia curiata. Αχ, πάλι παρασυρόμεθα. Και σήμαινε και το ψήφισμα. Συνεκδοχές λέγονται αυτά τα παιγνίδια. Μετωνυμικές διαδρομές: όταν οι Αθηναίοι έσυραν τον Ηρώδη τον Αττικό ενώπιον του φιλοσόφου αυτοκράτορος, του Μάρκου Αυρηλίου, «ἀναγιγνωσκομένης δὲ αὐτῷ καὶ Ἀθηναίων ἐκκλησίας», γράφει ο Φιλόστρατος, «οὕτως ἐσείσθη τὴν καρδίαν ὑφ᾽ ὧν ἤκουσεν, ὡς ἐς δάκρυα φανερὰ ὑπαχθῆναι»*, ...