Μια Πελοποννήσια

Μωραΐτισσα. Απ’ τα μέρη τού Γέρου.

Από τη μεγαλύτερη ελληνική χερσόνησο. Φίσκα κόσμο από τα προϊστορικά χρόνια. Πατείς με πατώ σε. Μυκηναίοι ύστερα, μετά Σπαρτιάτες, Κορίνθιοι, Αργείοι, Αχαϊκές Συμπολιτείες, και μετά Ρωμαίοι, Βυζάντιοι, Σλάβοι, Φράγκοι, Οθωμανοί – και ποιος δεν ανέβηκε στο πλοίο.

Αι Πάτραι τού Πατρέως στον Βορρά. Και στον Νότο αι Φαραί του Ομήρου, αργότερα Καλάμαι. Καλαμάτα. Μεγάλο κέντρο, και πύλη για τη Δύση η πρώτη, και λιμάνι η δεύτερη – Μασαλία του Μωριά τήνε λέγαν. Οι δυο μεγάλες πόλεις. Ε, να μην έχουν κάπως να συνδέονται; Μεταξύ τους και μαζί και η Πρωτεύουσα; Να πηγαινοέρχονται ο κόσμος και τα πράματα;

Τρένο, λοιπόν. Κόρινθος - Αίγιο - Πάτρα, από το 1887. Και τον επόμενο χρόνο, Πάτρα, Μιντιλόγλι, Ροΐτικα, Βραχνέικα, Τσουκαλέικα, Καμίνια, Αλυσσός και Αχαΐα. Και μετά Πύργος. Κι ύστερα Κυπαρισσία. Και τέλος, το 1902, Καλαμάτα. Ανοίξαμε και σας περιμένουμε. Αργήσαμε λίγο, αλλά, κάτι ανταποκρίσεις, κάτι προεκτάσεις, τα καταφέραμε και να ’μαστε.

Γραμμή μετρικού εύρους. Narrow gauge. Έτσι τη λεν οι τρενιτζήδες. Ότι δηλαδή το πλάτος ανάμεσα στις ράγες δεν είναι 1.435 χιλιοστά, όπως σχεδόν σ’ όλον τον κόσμο – και προς τη Θεσσαλονίκη, και στο μετρό και παντού. Αλλά 1.000 χιλιοστά. Ένα μέτρο ακριβώς. Είναι παλιότερο στάνταρ – κάποτε ήταν το επικρατέστερο.

ΣΠΑΠ η Εταιρεία. Σιδηρόδρομοι Πειραιώς - Αθηνών - Πελοποννήσου, έτσι λεγόσαντε. Που μετά, μαζί με τους ΣΕΚ, τους Σιδηροδρόμους του Ελληνικού Κράτους, γίναν ΟΣΕ, Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος. Με τροχαίο υλικό, κινητήριο και ελκόμενο, μηχανές, δηλαδή, και βαγόνια, στην Πελοπόννησο όλα του μετρικού. Με τις ντιζελομηχανές των τελευταίων χρόνων να αριθμούνται ως Α.9ΧΧΧ. Από τις οποίες σήμερα λεν τα χαρτιά ότι έχουν απομείνει η Α.9108 και η κυρία της φωτογραφίας, η Α.9111.

ALCo, φυσικά. Τώρα, τι θα πει ALCo, θα μου πεις. Θρύλος θα πει: American Locomotive Company. Ώς το 1969 τις έφτιαχνε το εργοστάσιο, κι έχουν απομείνει ακόμη και σήμερα τέτοιες μηχανές και βοηθάν παντού στον κόσμο και σφυρίζουν στα πιο απίθανα μέρη.

Αυτή εδώ μπήκε στην κυκλοφορία το ’65. Μοντέλο DL537. Με ισχύ 1.332 άλογα ή 993 κιλοβάτ. Πετρελαιοκίνητη, φυσικά. Ντίζελ. Αλλά με ηλεκτρική μετάδοση! Θα πει, αντί ο κινητήρας να δίνει κίνηση στους τροχούς, όπως ξέρουμε όλος ο κόσμος, εκείνος παρήγε ρεύμα. Ήταν γεννήτρια. Και το ρεύμα ήταν που κινούσε τη μηχανή.

Υβριδικό μοντέλο. Τεχνολογία σούπερ! Δεν έχεις κιβώτιο ταχυτήτων, άρα ούτε βάλε βγάλε ταχύτητα, άρα από μηδέν ώς μάξιμουμ χιλιόμετρα την ώρα —όσο έπιανε το θηρίο— πας με τη μία και χωρίς αλλαγές, χωρίς βγάλε πρώτη, βάλε δεύτερη και να μεταδίδεται ο λόξιγκας σ’ όλο το τρένο. Άλλο μηχανή κι άλλο κίνηση!

Ενενήντα έξι χιλιόμετρα την ώρα έδινε ο κατασκευαστής μάξιμουμ. Ποια ενενήντα έξι; Στις ράγιες τού ενός μέτρου τις φτιαγμένες το 1902; Με τις στροφές; Και τις ανηφοροκατηφόρες; Και τους γκρεμνούς; Άσε που έκανε στάσεις παντού. Κι άμα έσερνε και τίποτα φορτάμαξες, τίποτα εμπορικά δηλαδή, καργαρισμένα ώς επάνω, μπορούσες να το απολαύσεις. Ατέλειωτες ώρες. Ειδυλλιακά πράματα.

Κι όσο η εναλλακτική ήταν το κάρο, δεν υπήρχε δίλημμα. Μόλις όμως μπήκαν πούλμαν στη γραμμή και φτιαχτήκαν και δρόμοι και φτηνύναν και τ’ αυτοκίνητα να τ’ αγοράσεις, γίνηκε κι ο κόσμος βιαστικός. Γιατί πια να προτιμήσεις μια μέρα ταξίδι να πας ας πούμε στον Πύργο;

Άμα αλλάξει ο χάρτης τής χώρας, απομένουν οι ρομαντικοί να γκρινιάζουν. Οι κυρίες αυτές σκουριάζουν στα μηχανοστάσια. Και τα πλασματάκια που ως σήμερα τρόμαζαν από το βουητό, πάνε και τις κατοικούν.