Εμμανουήλ

Ένα ήταν, υποτίθεται, το βασίλειο. Ένα και μέγα και κραταιό. Και τ’ όνομα αυτού, Ισραήλ. Με τις δώδεκα φυλές του. Και τους μεγάλους βασιλείς του, τον Σαούλ, τον Δαυίδ και τον Σολομώντα. Βασίλειο που άνθισε μετά την μεγάλη Έξοδο από την Αίγυπτο, και την εγκατάσταση στη Γη Χαναάν. Τον καιρό που οι Φοίνικες αλώνιζαν στη Μεσόγειο. Λίγο πριν τον μεγάλο Τρωικό Πόλεμο, και την κατάρρευση του Μυκηναϊκού Πολιτισμού που ακολούθησε. Και την κάθοδο των Δωριέων στην Πελοπόννησο.

Το Μέγα Βασίλειο που διασπάστηκε. Και που χωρίστηκε στα δύο. Γιατί ήταν μεγάλα και φιλόδοξα τα σχέδια, κι έβγαινε βαριά η φορολογία. Δύσκολοι λογαριασμοί. Πολλές οι γυναίκες τού Σολομώντα, και πολλές και οι θεότητες. Οι δέκα φυλές συνέπηξαν τον Βορρά, το Βασίλειο του Ισραήλ, και οι δύο, του Ιούδα και του Βενιαμίν, απέμειναν στον Νότο, στο Βασίλειο του Ιούδα. Ρεχοβοάμ και Ιεροβοάμ, και η πάλη και το σχίσμα. Ειδωλολατρία και πολιτική αστάθεια. Αδικία, υποκρισία, τρικυμίες, προκλήσεις, και η ασσυριακή απειλή. Και οι ακρίδες. Η Βαβυλών. Και μαζί και οι προφήτες. Οι πνευματικοί. Οι κομιστές των μηνυμάτων στον περιούσιο λαό. Ησαΐας και Ιερεμίας. Και Ιεζεκιήλ και Δανιήλ.

Διὰ τοῦτο δώσει Κύριος αὐτὸς ὑμῖν σημεῖον· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, εκήρυττε ο Ησαΐας. Σε καιρούς χαλεπούς, στο στόμα του ασσυριακού λύκου, ο προφήτης διαβεβαίωνε τον Άχαζ, τον βασιλέα τού Ιούδα, ότι ο Κύριος ο ίδιος θα δώσει σημάδι· και να, το νεαρό κορίτσι, η έφηβη, η άρτι αφιχθείσα στην ηλικία την κατάλληλη για να συλλάβει, αυτή θα πιάσει στη γαστέρα, και θα τέξει υιόν, και θα τον πεις Εμμανουήλ. עִמָּנוּאֵל. Ιμμάνου Ελ. Μαζί μας ο Θεός. Got mit Uns.

Κι από ελπίδα ενός έθνους, ελπίδα και προφητεία για ολόκληρη την χριστιανική ανθρωπότητα. Που παραλλήλισε εκείνη την τρικυμία με την δική της απώλεια, με την απώλεια του εαυτού, και σ’ εκείνη την ελπίδα είδε την ελπίδα τη δική της για αναγέννηση. Το Δένδρο του Ιεσσαί, κι ο Εμμανουήλ. Μεθ’ ημών ο Θεός. Νόημα εγκατεστημένο ήδη από τον έκτον αιώνα τον χριστανικό στους Εσπερινούς πριν τα Χριστούγεννα, στη μεσαιωνική χριστιανική ακροστιχίδα: Εμμάνουελ, Ρεξ, Όριενς, Κλάβις, Ράντιξ, Αντονάι, Σαπιέντια. Δηλαδή, Έρο Κρας. Αύριο θα είμαι. Εκεί. Μαζί σας.

Την επίκληση του Ησαΐα, την ίδια επίκληση απευθύνει απ’ τα βάθη της η ψυχή της δύσης:

Veni, Veni Emmanuel! Captivum solve Israel! Qui gemit in exsilio, Privatus Dei Filio.	— Έλα, έλα Εμμανουήλ! — Το σκλαβωμένο σώσε Ισραήλ! — Που θρηνεί στην εξορία, — Μακριά απ’ τον Γιό του Θεού
Gaude, gaude, Emmanuel Nascetur pro te, Israel.	— Χαρείτε! Χαρείτε! Ο Εμμανουήλ — θα γεννηθεί για σένα, Ισραήλ!
Veni, O Jesse virgula, Ex hostis tuos ungula, De specu tuos tartari Educ et antro barathri.	— Έλα Ράβδε τού Ιεσσαί — Απ’ των εχθρών τα νύχια — Απ’ το χάος της κόλασης — Κι απ’ την άβυσσο, βγάλε τον λαό σου.
Veni, Veni O Oriens! Solare nos adveniens, Noctis depelle nebulas, Dirasque noctis tenebras.	— Έλα! Έλα Χάραμα! — Παρηγόρησέ μας με τον ερχομό σου — Της νύχτας σκόρπισε τα νέφη — Και τις τρομερές του σκότους τις σκιές.
Veni, Clavis Davidica, Regna reclude caelica, Fac iter tutum superum, Et claude vias inferum.	— Έλα Κλείδα του Δαυίδ — Το βασίλειο ξεκλείδωσε το ουράνιο — Κάνε τον δρόμο ασφαλή για τον παράδεισο — Και κλείσε τις οδούς προς την κόλαση.
Veni, Veni Adonai! Qui populo in Sinai Legem dedisti vertice, In Majestate gloriae.	— Έλα! Έλα Αντονάι — Που στον λαό στο Σινά — Τους νόμους έδωσες, στην κορφή — Σε μεγαλείο δόξας.

Στιχάκια που παραφράζουν άλλα στιχάκια, από κείνη την Δευτέρα Έλευση, την Advent, την αναμονή πριν τα Χριστούγεννα, την προετοιμασία για τη Γέννηση αλλά και τη Δευτέρα Παρουσία. Σε μια παλιά μελωδία, μάλλον μεταγενέστερη των στίχων, ίσως από τον δωδέκατο αιώνα των μοναστηριών της Ευρώπης, μελωδία εγκατεστημένη στο μουσικό υπέδαφος της Δυτικής παράδοσης με την οποία καταπιάστηκαν και σύγχρονοι μαέστροι και συνθέτες, όπως ο Γουίλκοξ.

Κι ο Κόνταϊ. Συνθέτης και εθνομουσικολόγος. Και μουσικοπαιδαγωγός. Και γλωσσολόγος και φιλόσοφος. Ερευνητής της γλώσσας, των ήχων και της δόνησής τους. Της ενέργειάς τους. Από το Κέτσκεμετ της Ουγγαρίας, με πατέρα που εδούλευε στα τρένα και του μάθαινε βιολί. Και τον έπαιρνε μαζί του στις χορωδίες που τραγουδούσε, και γυρίζαν σπίτι και τα λέγαν στη μαμά που ήταν πιανίστα. Και χαιρόταν αυτή.

Πολύ ήθελε; Kodály zenei nevelési koncepciója ma a magyar zenei köznevelés alapját jelenti: του Κόνταϊ η περί μουσικής παιδείας αντίληψη, σήμερα σχηματίζει το θεμέλιο της ουγγρικής δημόσιας μουσικής εκπαίδευσης. Έτσι γράφει η ουγγρική Βικιπαίδεια. Για έναν μουσικό που ερεύνησε το υλικό της πατρίδας του όσο κανείς. Που συγκρότησε δρόμο και μουσική αντίληψη – κι άνοιξε μιαν άλλη πύλη εισόδου και κατανόησης στο μέγα βασίλειο των συγκροτημένων ήχων. Πύλη αυτονόητη, αλλ’ αυτό είναι μ’ έναν τρόπο το χαρακτηριστικό των μεγάλων του πολιτισμού μας:

Η κατάστρωση των αυτονοήτων.

--------------------------------

Οι στίχοι αποδόθηκαν όσο το δυνατόν κοντύτερα στο λατινικό πρωτότυπο, με σκοπό να αποτελέσουν βοήθημα για τους χορωδούς που θα θελήσουν να καταπιαστούν.