Ατιντάνες

Ατιντάνες. Ή Ατίντανες. Αρχαία φυλή της Ηπείρου. Αξεδιάλυτο – τι ήταν ακριβώς εκείνα τα φύλα και πούθε βαστούσε η σκούφια τους. Άλλοι λένε Ιλλυριοί. Κι άλλοι λένε Έλληνες. Πάντως -ανες δωρικά και -ηνες ιωνικά, αυτά είναι ελληνικά.

Ο Γιάννος και η Μαριγώ σ’ ένα σχολειό πηγαίναν
Γιάννος μαθαίνει γράμματα κι η Μαριγώ τραγούδια.

Όπως Αθαμάνες στη νοτιοανατολική Ήπειρο. Όπως Αρκτάνες. Όπως Αινιήνες ή Αινιάνες στον Σπερχειό. Όπως Κεφαλλήνες. Όπως Ακαρνάνες και Ευρυτάνες. Όπως Έλληνες.

Τα δυο τους αγαπήθκανε – κανένας δεν το ξέρει.
Ο Γιάννος τ’ αποφάσισε, της μάνας του το λέει.
– Μάνα μ’ τη Μάρω αγαπώ και θέλω να την πάρω.

Μιλούσαν, λοιπόν, οι Ατιντάνες, και σκέφτονταν ελληνικά. Συγγένεψαν με τους Μολοσσούς, και με τον Θαρύπα της Ηπείρου. Που ήταν αθηναιοσπουδαγμένος και Αθηναίος πολίτης τιμής ένεκεν. Που έφερε τη γραφή στη χώρα του. Που έκοψε νόμισμα και συνέταξε σύνταγμα.

– Τι λες μωρέ παλιόπαιδο και φιδοφαγκωμένο
η Μάρω είν’ αξαδέλφη σου, πρώτη αξαδέρφισσά σου.
Κάλλιο να κόψω σάβανο για να σε σαβανώσω,
παρά ν’ ακούσω στέφανα για να σε στεφανώσω.

Ήπειρος. Άπειρος Χώρα. Της Δωδώνης και της Εφύρας. Της Ελάτρειας και της Νικόπολης. Της Απολλωνίας, της Φοινίκης, και της Επιδάμνου. Τα μέρη που κατέκτησε το 168 ο Αιμίλιος Παύλος. Και που προσήρτησε ως Epirus Vetus. Παλαιά Ήπειρος, δηλαδή. Μαζί με την Epirus Nova, η ρωμαϊκή Provincia Epiri.

Η Μάρω αρραβωνίζεται κι ο Γιάννος ξεψυχάει.

Ήπειρος. Δηλαδή ξηρά χώρα. Ξηρά γη. Από το *απερjος, *apero, όχθη. Στεριά. Ξηρά. Κι αυτή εδώ η Ήπειρος, η Ήπειρος δηλαδή των ακτών της Αδριατικής, από τον Αυλώνα και τα Κεραύνια Όρη στο βορρά, μέχρι τον Αμβρακικό και τα ερείπια της Νικόπολης στον νότο, όλη βουνό. Κοφτερό. Τραχύ. Ήλιος και λίθος.

Συμπεθεριό και λείψανο στο δρόμο γίναν ένα.
Κανένας δεν ερώτησε από τους συμπεθέρους.
Η Μάρω ξαντροπιάστηκε – στέκει και τους ρωτάει.

Ελληνική γλώσσα και σκέψη. Τίποτε δεν εννοείται. Τίποτε δεν συμπεραίνεται. Όλα είναι ερωτήσεις και απαντήσεις. Κυριολεξίες.

– Τίνος είναι το λείψανο με τη χρυσή την κάσα.
– Του Γιάννου είναι το λείψανο με τη χρυσή την κάσα.

Ατιντάνες. Τους ήξερε ο Θουκυδίδης. Κι ο Πολύβιος. Κι ο Στράβων. Άφησαν κι επιγραφή στη Δωδώνη με τ’ όνομά τους. Στη μέση κοιλάδα του Αώου, λέει, κατοικούσαν. Κι άλλοι λένε στα βουνά. Ανάμεσα στους Χάονες και τους Παραυαίους.

Λιγοθυμάει η λυγερή και του θανάτου πέφτει.

Δυο χιλιόμετρα από τα σημερινά σύνορα με την Αλβανία. Στην Οροσειρά Κασιδιάρη. Εκεί, λέει, έχει ερείπια δικά τους. Παλάτι. Ακρόπολη, κτίσματα μεγάλα. Σαράντα επί εικοσιεννέα μέτρα.

Τα πήραν και τα θάψανε σε ένα σταυροδρόμι.
Γιάννος φυτρώνει κάλαμος κι η κόρη κυπαρίσσι,
στριφογυρίζ’ ο κάλαμος φιλάει το κυπαρίσσι.

Και Κτίσματα σήμερα το χωριό. Είναι η παλιά Αρίνιστα των Σλάβων. Κτίσματα Πωγωνίου. Δήμος Πωγωνίου. Νομός Ιωαννίνων, Περιφέρεια Ηπείρου. Ταχυδρομικός κωδικός 440 02. Ψυχές 244, απογραμμένες το 2011.

– Για ιδέστε τούτ' αντρόγενο, το πολυαγαπημένο,
που δεν φιλήθκε ζωντανό, φιλιέτ’ απεθαμένο.

Εβραϊκά ονόματα. Ελληνική τραγωδία. Άνθρωποι.

Τ’ Άη Γιαννιού σήμερα.