Ηετίων

Σιλό. Το ’χουμε ξαναπιάσει το θέμα. Τότε ήταν μέρα. Και μάλιστα καλοκαιρινή. Εδώ σήμερα είναι νύχτα χειμωνιάτικη.

Σιλό. Από τα γαλλικά, silo. Λέει το Λαρούς: fosse creusée dans la terre pour conserver des produits végétaux en les isolants de l’air et de l’eau. Μάλιστα. Νταν λα τερ, λοιπόν. Μες τη γη. Για προστασία από τους αέρηδες και τα νερά. Βέβαια, ως δεύτερη ερμηνεία αναφέρει και το ensemble de grands réservoirs verticaux pour stocker des céréales, τις μεγάλες κάθετες δεξαμενές για τα σιτηρά. Και ως τρίτη, cavité creusée dans le sol et entourée de béton, dans laquelle est stocké, et à partir de laquelle est lancé, un missile ou un antimissile. Τα σιλό από μπετόν, απ’ όπου εκτοξεύονται πύραυλοι.

Υποπτευόμαστε ότι έρχεται από τα λατινικά, από το sirus. Που σήμαινε βόθρος εις φυλακήν σίτου, κατά πώς λέει ο Τσακαλώτος. Που στα ελληνικά ήταν, λέει, σειρός. Την οποία λέξη, σειρός, ή σιρός, τη βρίσκουμε στον Δημητράκο: βόθρος ή δοχείον, ως και πας χώρος χρησιμεύων ως αποθήκη σίτου ή γεννημάτων. Και εξ αυτού, οικοδόμημα έχον μηχανικάς εγκαταστάσεις δια την διατήρησιν των καρπών, ιδία δε των σιτηρών, και την ταχείαν φόρτωσιν ή εκφόρτωσιν αυτών.

Έρχεται από κάτω το βαπόρι, ανοίγει το κύτος, πάει από πάνω κρεμάμενη η προβοσκίδα κι αρχίζει η αναρρόφηση. Και μετά, αυτομάτως, ζύγιση, πακετάρισμα και φόρτωση στα φορτηγά ή στο τρένο που περιμένουν από την άλλη πλευρά. Και 4.000 τόνοι τη μέρα.

Στάρι, καλαμπόκι, βρώμη, σίκαλη, κριθάρι, ρύζι, ρεβίθια ή σπόροι – αυτά είναι τα γεννήματα – κάτι απ’ αυτά θα βρίσκεται χύμα μες στο βαπόρι. Χύδην φορτίο, λέει. Ζόρικο. Γιατί συμπεριφέρεται περίπου ως ρευστό. Εντάξει, έχουν πάει οι εργάτες και το ’χουν πλακώσει στο χαπιάρισμα. Ευτρεπισμός φορτίου. Να το ταχτοποιήσουν, ρε παιδί μου, στο αμπάρι, να το σαρώσουν, να μην κάνει λοφάκια δω κι εκεί, να ισοκατανεμηθεί, να πάει παντού.

Αλλά άμα το πιάσει θάλασσα το καράβι, ό,τι και να ’χεις φροντίσει, οι τόνοι οι σπόροι στα σωθικά του κουνιούνται. Και μετατοπίζονται, πέρα δώθε. Και μπορεί να γίνει κακό μεγάλο. Να προκληθεί εγκάρσια κλίση στο πλοίο. Και να μπατάρει. Ή να ’χεις αστάθεια, γενικώς. Από δω να το πηγαίνεις, αλλού να σε πηγαίνει αυτό.

Τι κάναν οι Άγγλοι ήδη από το 1880; Ελέγχους. Και τρακόσιες λίρες πρόστιμο άρπαζε ο πλοίαρχος αν δεν είχε πάρει τα κατάλληλα μέτρα – κοιτάζαν το αμπάρι οι ελεγκτές, κι αν δε βρίσκαν διαμήκεις διαχωριστικούς φράχτες, έτσι που να μην είναι δυνατόν να μετακινηθεί όλο μαζί το φορτίο, αν δε βρίσκαν τέτοιους φράχτες, του αλλάζαν τα φώτα του καπετάνιου. Τρακόσιες λιρούλες. Αγοραστική αξία σημερινή γύρω στις £36.000,00. Σαρανταπέντε χιλιαρικάκια ευρώ. Πάρε να ’χεις, την άλλη φορά να το σκεφτείς καλύτερα.

Σήμερα έχουμε μελέτες φορτώσεως σιτηρών που αντιμετωπίζουν αλλιώς το ζήτημα. Έξυπνα μαθηματικά. Μετράνε σε τι βαθμό είναι πιθανό να μετακινηθεί το φορτίο, καθώς και ποια είναι η μεγαλύτερη μετατόπιση που αντέχει το καράβι. Και βγάνουν έναν συντελεστή. Άμα δεν τον ξεπερνάς, είσαι εντάξει. Αποπλέεις ελευθέρως και τα σκυλιά δεμένα.

Σιτηρά δεν έχουμε σήμερα. Μας έμεινε η Ηετιώνεια ακτή. Την είχε κυριεύσει εγκαίρως ο Ηετίων ο Πειραιεύς, ο μυθικός ήρως. Και είχεν εγγράψει τας καταλλήλους υποθήκας εις το Υποθηκοφυλακείον. Μετά από κάτι χιλιάδες χρόνια, το 1880, ακριβώς τον καιρό που οι Άγγλοι βάζαν τα άγρια πρόστιμά τους, εκείνον τον καιρό η Ερμούπολη της Σύρου παρήκμαζε, και ταυτοχρόνως άνοιγε και η Διώρυγα της Κορίνθου. Άκου τώρα! Οπότε αρχίσαν τα ατμόπλοια να πιάνουν Πειραιά.

Πολύ δε θέλαν, τη μυριστήκαν τη δουλειά, καταφθάσαν οι Γερμανοί. Siemens και Hartmann AG - Offenbach a. M. Και τα κάναν τα σιλό τζιτζί. Χιλιάδες τόνους τη μέρα. Δεν προλαβαίναν τα βαπόρια, ουρά κάναν. Κι ύστερα καταφθάσαν άλλου τύπου Γερμανοί, και τα κάναν λίμπα αυτοί. Δεν αφήσαν λίθον επί λίθου. Τα βομβαρδίσαν, καταστρέψαν τα μηχανήματα, άσε. Ερχόσαντε βοήθεια από την Ούνρα και τον Ερυθρό Σταυρό, και δεν υπήρχαν πια τα σιλό – κουβαλούσαν οι λιμενεργάτες τη βοήθεια σε τσουβάλια στην πλάτη. Και στο τέλος τα ξαναφτιάξαμε τα σιλό ξανά μανά και τσουπ βάλαμε στην κορυφή και το ρολόι να ξέρουμε και τι ώρα είναι.

Τι λέγαμε; Α, ότι σιτηρά δεν έχουμε σήμερα. Έχουμε όμως ζωγραφιές. Από την Urban Act και τους γραφιτάδες, τον Same84 και τον Apset τον Θεσσαλονικιό. Και τους έχουμε στολισμένους τους τοίχους και τα μηχανήματα, κάτι οι μπογιές, κάτι η σκουριά, κάτι η εγκατάλειψη, έρχεται και το κρύο, έχουμε μίγμα, έργο τέχνης και παλιά θηρία και συγκινιόμαστε.

Εντάξει. Μάλλον δεν το ’χε έτσι στο μυαλό του ο Ηετίων.